COP31'de çarpıcı iklim raporu

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi (UN Women), Antalya'da düzenlenen 31. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda (COP31), iklim krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki etkilerine ilişkin dikkat çeken bir araştırma yayımladı. 10 Kasım 2026'da açıklanan verilere göre dünya genelinde en az 1,5 milyar kadın ve kız çocuğu, iklim kaynaklı tehlikelerin ekonomik güvencesizlik ve toplumsal cinsiyet eşitsizlikleriyle birleştiği yüksek riskli bölgelerde yaşıyor. Kuruluş, en olumsuz senaryoda iklim değişikliğinin 2050 yılına kadar 141 milyon kadın ve kız çocuğunu daha aşırı yoksulluğa sürükleyebileceği uyarısında bulundu. UN Women, dünya liderlerine iklim politikalarında kadın haklarının, finansmana erişimin ve karar alma süreçlerinde eşit temsilin güçlendirilmesi çağrısı yaptı.

 

COP31'DE 1,5 MİLYAR KADIN VE KIZ ÇOCUĞU İÇİN İKLİM UYARISI

Antalya'da dünya liderlerinin bir araya geldiği COP31 İklim Zirvesi'nde, küresel ısınmanın toplumsal eşitsizlikler üzerindeki etkileri gündeme taşındı.

 

UN Women tarafından yayımlanan “İklim Krizi Çağında Toplumsal Cinsiyet Eşitliği” başlıklı bilgi notu, iklim değişikliğinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki mevcut ve gelecekteki etkilerini ortaya koydu.

 

Rapora göre dünya genelinde her üç kadın ve kız çocuğundan birinden fazlası, iklim tehlikelerine yüksek düzeyde maruz kalma, güvencesiz çalışma koşulları ve toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin birlikte görüldüğü bölgelerde yaşıyor.

 

En az 1,5 milyar kişiyi kapsayan bu tablo, iklim krizinin yalnızca çevresel değil, ekonomik ve toplumsal sonuçlar doğurduğunu da gösteriyor.

 

UN Women, özellikle küresel iklim krizine en az katkıda bulunan ülkelerde yaşayan kadınların ve kız çocuklarının ağır sonuçlarla karşı karşıya kaldığına dikkat çekti.

 

2050'YE KADAR 141 MİLYON KADIN DAHA AŞIRI YOKSULLUĞA SÜRÜKLENEBİLİR

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, iklim değişikliğinin yoksulluk üzerindeki olası etkileri oldu.

 

UN Women'ın değerlendirmesine göre en olumsuz iklim senaryosunda, 2050 yılına kadar 141 milyon kadın ve kız çocuğu daha aşırı yoksulluk koşullarında yaşayabilir.

 

Bu rakam, hâlihazırda yoksulluk içinde bulunan kadınların toplamını değil, iklim değişikliğinin etkisiyle aşırı yoksulluğa sürüklenebilecek ek nüfusa ilişkin senaryo tahminini ifade ediyor.

 

Kuruluş, kuraklık, sel, orman yangınları ve şiddetli fırtınaların geçim kaynaklarını olumsuz etkilediğini belirtiyor.

 

Özellikle tarımsal üretime bağımlı, gelir güvencesi sınırlı ve temel hizmetlere erişimde sorun yaşayan topluluklarda iklim kaynaklı ekonomik kayıpların daha ağır sonuçlar doğurabileceği vurgulanıyor.

 

 

SICAKLIKTAKİ 1 DERECELİK ARTIŞ KADINLARIN GELİRİNİ DAHA FAZLA ETKİLİYOR

UN Women'ın paylaştığı veriler, iklim krizinin kadınların ekonomik gelirleri üzerinde de önemli etkiler oluşturabileceğini gösteriyor.

 

24 ülkeden elde edilen verilere göre ortalama sıcaklıklardaki 1 derecelik artış, kadınların toplam gelirlerinde erkeklere kıyasla yüzde 34 daha fazla kayıpla ilişkili bulunuyor.

 

Araştırma, özellikle tarımsal üretimin olumsuz etkilendiği dönemlerde kadınların farklı iş alanlarına geçiş veya başka bölgelere göç etme olanaklarının daha sınırlı olabileceğine dikkat çekiyor.

 

Ancak açıklanan yüzde 34'lük fark, her ülkede ve her kadında aynı düzeyde gelir kaybı yaşanacağı anlamına gelmiyor. Sonuç, incelenen ülkelerde ortaya çıkan istatistiksel ilişkiyi yansıtıyor.

 

SUYA ERİŞİM SORUNU KADINLARIN YÜKÜNÜ ARTIRIYOR

İklim değişikliğinin kadınlar üzerindeki etkileri yalnızca gelir kaybıyla sınırlı kalmıyor.

 

UN Women, su ve yakıt temini ile aile bireylerinin bakımına ilişkin ücretsiz sorumlulukların da iklim krizinden etkilendiğini belirtiyor.

 

Dünya genelinde yaklaşık 1,8 milyar insanın yaşadığı yerde suya erişimi bulunmuyor.

 

Bu hanelerin yaklaşık üçte ikisinde su temini sorumluluğu öncelikli olarak kadınlar tarafından üstleniliyor.

 

Yüksek sera gazı emisyonlarının devam ettiği senaryoda, 2050 yılına kadar su toplamak için harcanan sürenin yüzde 30'a varan oranda artabileceği öngörülüyor.

 

Bu durumun kadınların eğitim, ücretli çalışma ve sosyal yaşama katılım için ayırabilecekleri zamanı daha da sınırlandırabileceği değerlendiriliyor.

 

KURAKLIK VE ŞİDDET RİSKİ ARASINDA DİKKAT ÇEKEN İLİŞKİ

Raporda iklim krizinin kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddet risklerini artırabilecek koşulları ağırlaştırdığına da dikkat çekildi.

 

Kuraklık, geçim kaynaklarının kaybedilmesi, zorunlu yer değiştirme ve doğal kaynaklara erişimin zorlaşması gibi etkenlerin mevcut toplumsal eşitsizliklerle birleşebildiği belirtildi.

 

14 ülkeden elde edilen verilere göre uzun süreli aşırı kuraklığa maruz kalmak, ergen kız çocukları ve genç kadınlara yönelik cinsel şiddet riskinde yüzde 21'lik artışla ilişkili bulundu.

 

UN Women, bu bulgunun iklim koşulları ile şiddet riski arasındaki istatistiksel ilişkiye işaret ettiğini ortaya koyuyor.

 

İklim değişikliğinin tek başına şiddetin doğrudan nedeni olduğu sonucuna varılmaması gerektiği; yoksulluk, yerinden edilme ve toplumsal eşitsizlikler gibi farklı koşulların da değerlendirilmesinin önemli olduğu görülüyor.

 

ÇOCUK YAŞTA EVLİLİKLERDE KURAKLIK ETKİSİ

UN Women'ın bilgi notunda çocuk yaşta evliliklere ilişkin veriler de yer aldı.

 

Son on yılda çocuk yaşta evliliklerin azaltılması yönünde ilerleme kaydedildiği, ancak iklim değişikliğinin bu kazanımları riske atabileceği belirtildi.

 

İklim koşullarıyla çocuk yaşta evlilik verilerinin karşılaştırılabildiği 46 ülkenin 24'ünde, daha kurak bölgelerde çocuk yaşta evlilik oranlarının nemli bölgelere göre daha yüksek olduğu görüldü.

 

Kuruluş, iklim kaynaklı geçim sorunlarının ve ekonomik güvencesizliğin çocuklar üzerindeki mevcut riskleri ağırlaştırabileceği uyarısında bulundu.

 

326 MİLYON KADIN VE KIZ ÇOCUĞUNUN ELEKTRİĞE ERİŞİMİ YOK

Dünyada enerji talebi ve yeni teknolojilere yapılan yatırımlar artarken, temel enerji hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikler devam ediyor.

 

UN Women verilerine göre 326 milyon kadın ve kız çocuğu hâlâ elektriğe erişemiyor.

 

Kuruluş, yapay zekâ teknolojilerinin enerji ihtiyacını artırdığı bir dönemde milyonlarca kişinin temel elektrik hizmetlerinden yoksun kalmasının kalkınma ve fırsat eşitliği açısından önemli bir sorun oluşturduğunu vurguluyor.

 

Elektriğe erişimde yaşanan eksiklikler, eğitimden sağlık hizmetlerine ve ekonomik faaliyetlere kadar günlük yaşamın birçok alanını etkileyebiliyor.

 

İKLİM KARARLARINDA KADINLARIN TEMSİLİ YETERSİZ

UN Women'ın dikkat çektiği sorunlardan biri de kadınların iklim ve enerji politikalarının belirlendiği karar alma mekanizmalarındaki sınırlı temsili oldu.

 

Rapora göre dünya genelinde enerji alanından sorumlu bakanlık görevlerinin yalnızca yüzde 12'si kadınlar tarafından yürütülüyor.

 

Kadın çevre ve insan hakları savunucularının ise topluluklarını ve doğal kaynakları korumaya yönelik çalışmaları nedeniyle taciz, tehdit ve ölüm riskiyle karşı karşıya kalabildiği ifade ediliyor.

 

Kuruluş, kadınların yalnızca iklim krizinden etkilenen kişiler olarak değil, çözüm süreçlerinde karar verici ve lider olarak yer alması gerektiğini belirtiyor.

 

SİMA BAHOUS: “KADINLAR DEĞİŞİMİN İTİCİ GÜCÜ OLACAK”

 

UN Women İcra Direktörü Sima Bahous, Antalya'daki COP31 kapsamında yaptığı açıklamada kadınların iklim değişikliğiyle mücadelede hâlihazırda önemli roller üstlendiğini belirtti.

 

Kadınların toplumsal yaşamdan bilimsel araştırmalara, siyasetten iklim krizinin ön saflarındaki çalışmalara kadar farklı alanlarda sorumluluk aldığını ifade eden Bahous, şu sözleri kullandı: “Dünyanın dört bir yanında kadınlar, toplumlarında, laboratuvarlarda, parlamentolarda ve iklim krizinin ön saflarında daha iyi bir gelecek için mücadeleye şimdiden liderlik ediyor. Kadınlara ve kız çocuklarına eşit haklar, kaynaklar ve liderlik etme gücü sağlamalıyız. Bunu yaptığımızda, dünyamızın acilen ihtiyaç duyduğu değişimin itici gücü olacaklar.”

 

Bahous'un açıklaması, iklim politikalarının hazırlanması ve uygulanmasında kadınların eşit söz hakkına sahip olmasının önemini öne çıkardı.

 

ÜLKELERİN YÜZDE 73'Ü RİSKLERİ TANIYOR, ANCAK ÖNLEMLER YETERSİZ

Araştırmada hükümetlerin iklim eylem planlarına ilişkin sonuçlar da paylaşıldı.

 

UN Women'a göre ülkelerin hazırladığı Ulusal Katkı Beyanlarının (NDC) yüzde 73'ü, kadınların ve kız çocuklarının karşı karşıya olduğu iklime özgü riskleri kabul ediyor.

 

Ancak bu planların yalnızca üçte birinden biraz fazlası, söz konusu riskleri kapsamlı biçimde ele alıyor.

 

Bu tablo, iklim politikalarında toplumsal cinsiyet eşitliğinin daha fazla görünür hâle gelmesine rağmen uygulama ve planlama açısından eksikliklerin devam ettiğine işaret ediyor.

 

Ulusal Katkı Beyanları, ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltma ve iklim değişikliğine uyum sağlama konusundaki hedeflerini ortaya koydukları resmî planlar olarak biliniyor.

 

İKLİM FİNANSMANININ YALNIZCA YÜZDE 4'Ü EŞİTLİĞİ ÖNCELİKLENDİRİYOR

UN Women, iklim değişikliğiyle mücadelede finansman kaynaklarının dağılımına ilişkin eşitsizliklere de dikkat çekti.

 

Verilere göre gelişmekte olan ülkeler, ihtiyaç duydukları iklim finansmanının üçte birinden daha azına erişebiliyor.

 

İklim odaklı Resmî Kalkınma Yardımlarının yalnızca yüzde 4'ü ise toplumsal cinsiyet eşitliğini öncelikli hedef olarak belirliyor.

 

Kuruluş, kadınların ve kadın örgütlerinin iklim finansmanına doğrudan erişimini artıracak mekanizmalar geliştirilmesini istiyor.

 

Özellikle iklim krizinden ağır etkilenen bölgelerdeki kadınların, finansman ve karar alma süreçlerinden dışlanmaması gerektiği vurgulanıyor.

 

YEŞİL DÖNÜŞÜM 68 MİLYON KADINA YENİ İŞ OLANAĞI SAĞLAYABİLİR

UN Women'ın açıkladığı veriler yalnızca riskleri değil, doğru politikalarla ortaya çıkabilecek fırsatları da kapsıyor.

 

Kuruluşa göre uygun yatırımların yapılması ve eşitlik odaklı politikaların uygulanması hâlinde kadınlar, yaratılacak net yeni yeşil işlerin yüzde 66'sına kadar olan bölümünde yer alabilir.

 

Bu senaryoda 2035 yılına kadar kadınlar için 68 milyon ek istihdam olanağı oluşturulabileceği öngörülüyor.

 

Ancak söz konusu rakamlar gerçekleşmiş istihdam artışını değil, belirli koşullar altında ulaşılabilecek potansiyeli ifade ediyor.

 

UN Women, yeşil dönüşümün kadınlar açısından yeni eşitsizlikler yaratmaması için eğitim, istihdam ve finansmana erişim olanaklarının güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

 

COP31'DE DÜNYA LİDERLERİNE EŞİTLİK ÇAĞRISI

UN Women, Antalya'daki COP31 İklim Zirvesi'nde hükümetlere iklim politikalarının merkezine toplumsal cinsiyet eşitliğini ve kadın haklarını yerleştirme çağrısında bulundu.

 

Kuruluşun öncelikleri arasında kadınların temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir bir çevrede yaşama hakkının korunması, iklim kararlarında eşit temsil edilmesi ve kadın çevre savunucularının güvenliğinin sağlanması bulunuyor.

 

Ayrıca iklim finansmanının kadınlara ve kadın örgütlerine daha fazla ulaşması, ücretsiz bakım yükünün daha adil paylaşılması ve iklim krizinin ağırlaştırdığı şiddet risklerine karşı önlem alınması gerektiği vurgulanıyor.

 

UN Women, Brezilya'nın Belém kentinde kabul edilen yeni Toplumsal Cinsiyet Eylem Planı'nın yeterli finansmanla ve etkin biçimde uygulanmasını da talep ediyor.

 

İKLİM KRİZİYLE MÜCADELEDE SOSYAL EŞİTLİK VURGUSU

Antalya'da açıklanan rapor, iklim değişikliğinin farklı toplumsal kesimleri aynı şekilde etkilemediğini ortaya koyuyor.

 

Gelir güvencesi, kaynaklara erişim, bakım sorumlulukları ve karar alma süreçlerindeki eşitsizlikler, kadınların ve kız çocuklarının iklim kaynaklı tehlikeler karşısındaki kırılganlığını artırabiliyor.

 

UN Women'ın değerlendirmesine göre iklim politikalarının başarılı olabilmesi için yalnızca sera gazı emisyonlarının azaltılması değil, iklim krizinin toplumsal sonuçlarının da dikkate alınması gerekiyor.

 

Dünya genelinde 1,5 milyar kadın ve kız çocuğunun yüksek riskli iklim bölgelerinde yaşadığını ortaya koyan araştırma, COP31 görüşmelerinde eşitlik odaklı ve kapsayıcı iklim eylemlerinin önemini yeniden gündeme taşıdı.