GÖÇÜN 91. YILINDA… HATIRALARIMIZI DEĞİL, KÖKLERİMİZİ YAŞATIYORUZ

1935 yılında Balkanlar'dan, Romanya'nın Dobruca bölgesinden başlayan göç yolculuğunun üzerinden 91 yıl geçti. O gün geride bırakılan yalnızca evler, tarlalar, köyler ve hatıralar değildi. İnsanlar, doğdukları topraklardan ayrılırken dillerini, geleneklerini, inançlarını, komşuluklarını, aile bağlarını ve bir ömür boyunca biriktirdikleri kültürel değerlerini de yanlarında taşıdılar.

Yeni bir hayata başlamak kolay değildi. Uzun yolculuklar, belirsizlikler, bekleyişler ve yeniden kök salma mücadelesi… Bugün Subaşı dediğimiz bu topraklarda bir yaşam kuran büyüklerimizin hikâyeleri, aslında yalnızca bir göç hikâyesi değil; dayanışmanın, sabrın, emeğin ve yeniden var olmanın hikâyesidir.

Aradan geçen 91 yılın ardından bugün bize düşen en önemli görev, bu hikâyeleri unutmamak ve unutturmamaktır.

Bir kapıyı çalmak, bazen tarihin kapısını aralamaktır.

Bu yıl da 9 Kasım'da göçün yıl dönümünü büyüklerimizi evlerinde ziyaret ederek karşıladık. En büyüğümüz 95 yaşında. Bu ay doğum günlerini kutlamayı arzu ettiğimiz iki büyüğümüzün de aramızda, sağlıklı ve huzurlu olmaları bizlere ayrı bir mutluluk verdi.

Evlerinde başlayan sohbetlerimizde yine geçmişe doğru uzun bir yolculuğa çıktık. Göç serüvenleri, geride bırakılan topraklar, dostluklar, akrabalık ilişkileri, bayramlar, düğünler, gelenekler ve dernek faaliyetleri… Her bir anlatı, geçmişten bugüne uzanan bir hatıranın yeniden canlanmasıydı. Sohbetlerimiz zaman zaman sağlık ve güncel konulara uzansa da dönüp dolaşıp yine eski günlere, yaşanmışlıklara ve ortak değerlerimize geldik.

Büyüklerimizi dinlerken bir kez daha düşündüm: Bizler bugün onların anlattıklarını dinleyebiliyorsak ne mutlu bize. Peki, yarın bu hikâyeleri kim anlatacak?

Çünkü sözlü tarih, yalnızca geçmişte yaşananları dinlemek değildir. Bir toplumun hafızasını korumak, ailelerin ve kuşakların birbirine aktardığı değerleri kayıt altına almaktır. Büyüklerimizin bir cümlesi, bir fotoğrafı, bir eşyanın hikâyesi; bazen yıllarca araştırılarak ulaşılamayan bir tarihî bilginin kapısını açabilir.

Gelenekler, yaşatıldıkları sürece geleceğe ulaşır.

Göçle birlikte taşınan kültürümüzün içinde yalnızca yemeklerimiz, kıyafetlerimiz, el işlerimiz ve türkülerimiz yoktur. Misafirperverliğimiz, komşuluk ilişkilerimiz, bayramlaşmalarımız, düğünlerimiz, imece anlayışımız, büyüklerimize duyduğumuz saygı ve aile bağlarımız da bu mirasın ayrılmaz parçalarıdır.

Bugün belki eski bayram sofraları aynı kalabalıkta kurulmayacak, eski düğünlerin gelenekleri aynı biçimde yaşanmayacak. Sandıklarda saklanan peşkirler, çeyizler, el örgüsü patikler ve çoraplar zamanla unutulabilecek. Ancak bunların her birinin bir hikâyesi, bir emeği ve bir geçmişi var.

İşte bu nedenle kültürel mirasa sahip çıkmak, yalnızca eski eşyaları korumak değildir. O eşyanın ardındaki insanı, emeği, geleneği ve yaşam biçimini de korumaktır.

Subaşı Göç Evi'nin varlık nedeni de tam olarak budur. Bizim için Göç Evi yalnızca geçmişten kalan eşyaların sergilendiği bir mekân değil; ailelerin hafızasının, göç yolculuklarının ve ortak kültürümüzün buluştuğu bir yerdir. Yıllar önce başlayan belge, fotoğraf ve eşya toplama çalışmalarımızın temelinde de bu sorumluluk yatıyor.

Bu yılki ziyaretlerimizde, haftanın anlamına uygun olarak Dündar Çiçekçilik sahibi Ahmet Dündar Bey'in sponsorluğunda temin edilen Atatürk çiçeklerini büyüklerimize takdim ettik. Bu güzel katkı, ziyaretlerimize ayrı bir anlam kattı. Kendisine teşekkür ediyorum.

Geçmişimize sahip çıkmak, geleceğimize bırakacağımız en değerli mirastır.

Göçün 91. yılında kendimize bir kez daha şu soruyu sormalıyız: Bizden sonraki kuşaklara ne bırakacağız?

Sadece güzel hatıralar mı? Yoksa nereden geldiğini bilen, ailesinin hikâyesini tanıyan, geleneklerine sahip çıkan ve yaşadığı toplumun kültürüne değer veren bir gelecek mi?

Benim dileğim ikincisi.

Çocuklarımız ve torunlarımız, büyüklerinin hangi topraklardan geldiğini, hangi zorlukları yaşadığını, nasıl bir dayanışmayla yeni bir hayat kurduğunu bilsinler. Bayramlarımızın, düğünlerimizin, geleneklerimizin ve aile bağlarımızın değerini öğrensinler. Bir gün onlar da kendi çocuklarına bu hikâyeleri anlatabilsinler.

Bugün kapılarını çaldığımız büyüklerimizin ellerini öperken yalnızca birer hatır sormadık. Onlara duyduğumuz saygıyı, sevgiyi ve minneti de ifade ettik. En büyük dileğimiz, önümüzdeki yıllarda da sağlıkla, huzurla yeniden bir araya gelebilmek.

İyi ki varlar…

Çünkü onların varlığı, bizim geçmişimizle kurduğumuz en güçlü bağ.

Göçün üzerinden 91 yıl geçti. Zaman değişti, kuşaklar değişti, hayat değişti. Ama köklerimizi, geleneklerimizi ve bizi biz yapan değerleri yaşatma sorumluluğumuz değişmedi.

Unutmayalım; göçün hatırası anlatıldıkça yaşar, gelenekler paylaşıldıkça çoğalır, kültür ise sahip çıkıldıkça geleceğe taşınır.

Göçün 91. yılında, geçmişimize saygıyla, büyüklerimize sevgiyle ve gelecek kuşaklara karşı sorumluluğumuzla…